تبلیغات
وبلاگ حقوقی اعتدال - تمایز چک بی‌محل و چک پرداخت‌نشدنی
 

روه حقوقی- چک منشا بسیاری از دعاوی در کشور ماست. پرونده‌های قضایی با عناوین مختلفی بر اساس این جرم شکل می‌گیرد. صدور چک بلامحل و چک پرداخت‌نشدنی دو مورد از جرایمی است که در ارتباط با صدور چک رخ می‌دهد.


بررسی جنبه‌های مختلفی که باعث مجرمانه شدن صدور چک می‌شود و بازخوانی وظایف طرفین تعهد سند تجاری و سازمان‌ها و نهادهای مرتبط می‌تواند در پیشگیری از ارتکاب تخلفات و جرایم مربوط با چک موثر باشد. در ادامه سلسله گزارش‌هایی که با موضوع چک در روزنامه حمایت منتشر شده است در گفت‌وگو با مهسا آذرمهر، حقوقدان و وکیل دادگستری به بررسی برخی از زوایای جرم صدور چک بی‌محل پرداخته‌ایم.


چک بی‌محل یعنی چه؟ «محل» در چک چیست و منظور از آن چیست؟


برای پاسخ به این سوال بهتر است که از قسمت دوم آن شروع کنیم. در واقع «محل چک» همان گونه که از ماده ۳۱۰ قانون تجارت قابل استنباط است، از وجوهی تشکیل می‌شود که صادرکننده چک نزد محال‌علیه دارد. در عمل، محال‌علیه چک همیشه یک بانک یا موسسه اعتباری مشابه آن است. امروزه بانک‌ها علاوه بر وجوه نقدی، میزان اعتباری را با در نظر گرفتن شرایط خاص به صادرکننده چک تخصیص می‌دهند که این اعتبار نیز می‌تواند «محل چک» را تشکیل دهد. ماده ۳ قانون صدور چک درباره ضرورت وجود محل چک صراحتا چنین مقرر داشته که: «صادرکننده چک باید در تاریخ مندرج در آن معادل مبلغ مذکور در بانک محال‌علیه وجه نقد داشته باشد...». چرا که چک سندی است که به محض رویت محال‌علیه باید پرداخت شود. به همین دلیل صادر‌کننده در زمان صدور چک باید محل آن را به صورت نقد و یا اعتبار قابل استفاده نزد بانک تامین کرده باشد. ضمن آنکه صادر‌کننده پس از صدور چک نیز نباید محل چک را شخصا دریافت یا آن را به شخص دیگری واگذار کند. با ارائه این توضیحات مفهوم «چک بی‌محل» مشخص است. در واقع هرگاه صادرکننده چک در تاریخ مندرج در آن معادل مبلغ مذکور در بانک محال‌علیه وجه نقد نداشته باشد یا پس از صدور چک تمام یا قسمتی از وجهی که به اعتبار آن چک صادر کرده به صورتی از بانک خارج كند یا دستور عدم پرداخت وجه چک را بدهد، اصطلاحا چک بی‌محل یا بلامحل صادر شده است. متاسفانه صدور چک بلامحل از موضوعات مبتلا‌به جامعه است به طوری که امروزه اشخاص حقیقی و حقوقی بدون داشتن پشتوانه اقدام به صدورچک می‌كنند.

 

آیا چک بی‌محل صحیح است یا چک پرداخت‌نشدنی؟


چک بی‌محل یا بلامحل را توضیح دادیم. اما چک پرداخت نشدنی جرمی متفاوت از جرم صدور چک بلامحل است و چنین نیست که یکی صحیح و دیگری ناصحیح باشد. ماده ۳ قانون صدور چک به توضیح جرم صدور چک بلامحل پرداخته و ماده ۱۰ این قانون جرم چک پرداخت نشدنی را شرح داده است. ماده ۱۰ مقرر کرده است که: «هرکس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک كند عمل وی در حکم صدور چک بی‌محل خواهد بود و به حداکثر مجازات در ماده ۷ محکوم خواهد شد و مجازات تعیین شده غیرقابل تعلیق است»؛ بنابراین نه تنها جرم صدور چک بلامحل متفاوت از صدورچک پرداخت نشدنی است، بلکه قانونگذار مجازات متفاوتی را نیز برای آن درنظر گرفته است.


مجازات چک بی‌محل چیست؟


اگرچه نبود محل در حین صدور چک باعث بی‌اعتبار شدن آن از نظر حقوقی نمی‌شود و صادرکننده در هر حال از نظر مدنی مسئول شناخته می‌شود اما جهت تعقیب کیفری و اعلام جرم صادر‌کننده باید یکسری شرایط شکلی از جمله تطابق تاریخ صدور واقعی با تاریخ مندرج در برگه چک وجود داشته باشد. با فرض وجود شرایط شکلی مذکور و عدم تحقق تکالیف صادرکننده چک طبق ماده ۳ قانون صدور چک و نتیجتا ارتکاب جرم صدور چک بلامحل، ماده ۷ قانون مذکور براساس مبلغ مرقوم در برگه چک مجازات حبس را در نظر گرفته است. بر این اساس اگر مبلغ چک کمتر از 10 میلیون ریال باشد مرتکب حداکثر تا ۶ ماه حبس، اگر مبلغ چک از 10 میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشد از ۶ ماه تا یک سال و چنانچه وجه چک بیش از ۵۰ میلیون ریال باشد به حبس از یکسال تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد و در صورتی که صادرکننده چک اقدام به اصدار چک‌های بلامحل كرده باشد مجموع مبالغ مندرج در متون چک‌ها ملاک عمل خواهد بود. اما طریقه پیگیری صدور چک بلامحل از راه کیفری و اعلام جرم تنها یک روش از روش‌های احقاق حق است. دارنده چک علاوه بر این روش می‌تواند از طریق حقوقی و با تقدیم دادخواست به دادگاه صالح اقدام به وصول چک به همراه خسارات تاخیر تادیه و سایر هزینه‌های دادرسی کند و در صورت عدم پرداخت وجه با درخواست اعمال ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و صدور حکم جلب، منتهی به زندانی شدن محکوم‌علیه خواهد شد. این ضمانت‌های اجرایی هم در خصوص اشخاص حقیقی و حقوقی قابل اجرا خواهد بود.

برای مثال پرونده‌ای که اینجانب اخیرا درگیر آن بودم. مدیر عامل تعاونی اتحادیه دامداران... اقدام به صدور چک بلامحل كرده بودند و نهایتا منجر به صدور حکم علیه این شرکت مبنی بر پرداخت اصل وجه چک به انضمام خسارات تاخیر تادیه و سایر خسارات قانونی شد، که به علت عدم پرداخت و تعلق خسارات ناشی از تاخیر تاکنون حدودا معادل مبلغ 000/000/000/1 میلیارد تومان شده و هر روز به آن اضافه نیز می‌شود. به علت مسئولیت تضامنی که قانونگذار در این خصوص برای صادر کننده و مدیران شرکت‌ها به عنوان امضاکننده چک در نظر گرفته، در صورت عدم پرداخت از جانب آن شرکت می‌توان از طریق اعمال ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی اقدام به جلب مدیرعامل كرد. ضمن آنکه در شرایطی می‌توان برای مدیر مسئولیت کیفری در نظر گرفت. در واقع آثار صدور چنین چک‌هایی برای مدیران بسیار سنگین خواهد بود و مدیران باید به این مهم توجه داشته باشند که به علت نماینده بودن ایشان از آنها سلب مسئولیت نخواهد شد.

 

این جرم چه مجازات‌های تکمیلی و تبعی دارد و چه محرومیت‌های اجتماعی به دنبال می‌آورد؟


علاوه بر مجازات‌های مذکور طبق ماده ۲۱ قانون صدور چک، بانک‌ها مکلفند همه حساب‌های جاری اشخاصی را که بیش از یک بار چک بلامحل صادر کرده و تعقیب آنها منتهی به صدور کیفرخواست شده باشد، ببندند و تا سه سال به نام آنها حساب جاری دیگری باز نكنند. مسئولان شعب هر بانکی که به تکلیف فوق عمل نكنند حسب مورد با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم به یکی از مجازات‌های مقرر در ماده ۹ قانون رسیدگی به تخلف‌های اداری توسط هیات رسیدگی به تخلفات اداری محکوم خواهند شد.

یکی از مجازات‌های پیش‌بینی شده برای صدور چک بی‌محل محرومیت صادر کننده از داشتن دسته چک است؛ آیا این مجازات اجرا می‌شود؟


البته، همان طور که شرح داده شد، بانک‌ها هم طبق قانون صدور چک و هم بنا بر ماده ۴ آیین‌نامه تعیین ضوابط و مقررات مربوط به محرومیت اشخاص از افتتاح حساب جاری و چگونگی پاسخ استعلام بانک‌ها موظف به این مهم بوده و حتی گاه سختگیری‌های بیشتری نیز در این مورد از جانب بانک‌ها دیده شده است. در مواردی که شخصی به وکالت یا نمایندگی از سوی دیگری چک بدون محل صادر می‌کند، مانند مثالی که آورده شد و مدیر عامل از جانب شخص حقوقی اقدام به صدور چک كرده بود، در این مورد می‌توان حساب خود مدیر را به عنوان صادر کننده چک و شخص حقوقی را به عنوان مسئول تضامنی مسدود کرد.

 

آیا بانک مرکزی فهرستی از صادرکنندگان چک بی‌محل برای اعمال محرومیت‌های بانکی تهیه می‌کند؟


بله، طبق تبصره یک قانون صدور چک و ماده ۳ آیین‌نامه صدرالاشعار بانک مرکزی مکلف است با دریافت فهرست مشخصات اشخاصی که تعقیب آنان در ارتباط با صدور چک بلامحل منتهی به صدور کیفرخواست شده، فهرست اسامی و مشخصات اشخاص مشمول ماده ۲۱ اصلاحی قانون صدور چک را تهیه کرده و در پایان هرماه طی بخشنامه‌ای به بانک‌های کشور ابلاغ كند.

آیا در لایحه تجارت به جنبه‌های کیفری چک هم پرداخته شده است؟ این لایحه چه تغییری نسبت به قوانین کنونی در این زمینه دارد؟


بله. در لایحه قانون تجارت بعد از اینکه در ماده ۲۳۰ به شرح تکالیف صادر‌کننده چک می‌پردازد در ماده ۲۳۱ مجازات در نظر گرفته شده برای صادر‌کننده چک بلامحل را بیان می‌کند. درخصوص بخش دوم سوالتان باید گفت در لایحه تغییراتی نسبت به مجازات‌های عنوان شده در قانون صدور چک ایجاد شده و به نوعی تعدیل صورت گرفته است. برای مثال اگر مبلغ چک از 10 میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال باشد، مجرم به حبس از ۳ ماه و یک روز تا یکسال محکوم و بر حسب مورد به پرداخت جزای نقدی معادل یک چهارم وجه و ممنوعیت از داشتن دسته چک با توجه به میزان حبس محکوم می‌شود.





نوع مطلب : حقوق خصوصی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 10 مرداد 1398 12:59 ب.ظ

Cheers. Good information!
trust pharmacy canada reviews good canadian online pharmacies trust pharmacy canadian global pharmacy canada best canadian mail order pharmacies trusted pharmacy canada northwest pharmacies online canadian prescriptions online serc 24 mg drugs for sale on internet canada pharmacies account
یکشنبه 2 تیر 1398 06:21 ب.ظ

Awesome stuff. Cheers!
buy brand cialis cheap cialis reviews cialis 20 mg canada discount drugs cialis cialis cost we use it cialis online store click now cialis from canada walgreens price for cialis prix cialis once a da effetti del cialis
جمعه 31 خرداد 1398 06:37 ب.ظ

You said it nicely.!
buy cialis online precios de cialis generico cialis daily reviews 200 cialis coupon cialis 5mg cialis daily dose generic cialis prezzo di mercato cialis cipla best buy cialis dosage walgreens price for cialis
جمعه 31 خرداد 1398 03:02 ق.ظ

You actually mentioned that well.
viagra or cialis import cialis generic cialis at the pharmacy cialis 20 mg best price comprar cialis 10 espa241a weblink price cialis cialis prezzo al pubblico cialis venta a domicilio cialis y deporte cialis taglich
پنجشنبه 30 خرداد 1398 06:49 ق.ظ

You actually reported it really well!
cialis 5 mg buy cialis 5mg prix 40 mg cialis what if i take generic cialis review uk cialis 20 mg cialis sale online canadian discount cialis cialis dose 30mg cialis 20mg preis cf achat cialis en europe
چهارشنبه 29 خرداد 1398 03:59 ب.ظ

Amazing loads of terrific facts.
costo in farmacia cialis generic cialis levitra cialis generico in farmacia can i take cialis and ecstasy cialis great britain prices on cialis 10 mg cialis australia org generic cialis levitra acquisto online cialis price cialis wal mart pharmacy
سه شنبه 28 خرداد 1398 11:31 ب.ظ

Good data. Kudos.
dosagem ideal cialis generic cialis 20mg tablets generic cialis review uk side effects of cialis cialis dosage cialis daily new zealand cialis kaufen bankberweisung cialis for sale prezzo cialis a buon mercato online cialis
دوشنبه 27 خرداد 1398 10:09 ق.ظ

Wonderful postings, Regards!
cialis cuantos mg hay estudios de cialis genricos cialis et insomni cialis 10 doctissimo cialis generico en mexico are there generic cialis cialis prices in england safe dosage for cialis interactions for cialis cialis kaufen wo
شنبه 25 خرداد 1398 04:28 ب.ظ

Many thanks! Loads of posts!

cialis 30 day trial coupon cialis therapie where to buy cialis in ontario cialis coupon how does cialis work generic cialis pill online il cialis quanto costa cialis kaufen cialis reviews ou acheter du cialis pas cher
شنبه 25 خرداد 1398 01:56 ق.ظ

Many thanks! Plenty of tips.

we choice cialis uk if a woman takes a mans cialis cialis kaufen bankberweisung cialis 5mg billiger tadalafil cialis tablets tadalafil tablets cialis en mexico precio ou trouver cialis sur le net generico cialis mexico
پنجشنبه 23 خرداد 1398 09:11 ب.ظ

With thanks, Excellent stuff!
cialis 5 mg buy american pharmacy cialis buy generic cialis cialis generico en mexico how to purchase cialis on line brand cialis nl tadalafil trusted tabled cialis softabs cialis coupon cialis uk next day
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 04:28 ق.ظ
ブランドコピー、スーパーコピーブランド代引き,ブランド
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 04:27 ق.ظ
靴コピー,コピーブランド,ブランド服偽者, ブランド服激安,人気ブランド服販売/通販 ... 人気ブランド服 メンズコピー,ブラ ンド財布 レディース偽物,スーパーブランドコピー販売激安ブランドスーパーコピー 靴
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 04:26 ق.ظ
ブランド腕時計スーパーコピースーパーブランドコピー専門店_楽天スーパーコピーブランド激安通販
پنجشنبه 22 فروردین 1398 03:31 ق.ظ

Thank you. Ample write ups.

pharmacy canada plus canadian drugstore canadian pharmaceuticals reviews pharmacy canada reviews buy viagrow pro online canadian pharmacy canadian pharmaceuticals buy viagra usa canadian pharmacy drugs for sale usa
شنبه 17 فروردین 1398 10:28 ق.ظ
ブランドコピー、ブランドスーパーコピー ルイ?ヴィトン 財布、時計、マフラー,ブランドコピー財布靴下
جمعه 16 آذر 1397 05:21 ق.ظ

Amazing facts, Thanks a lot.
cialis arginine interactio venta cialis en espaa cialis diario compra cialis savings card buy cialis online cheapest cialis therapie cialis italia gratis comprar cialis 10 espa241a when can i take another cialis canadian cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:05 ب.ظ

You actually stated it effectively.
cialis prices in england cialis price thailand cialis patent expiration get cheap cialis cialis generico postepay cialis price thailand cialis professional yohimbe buy cialis cheap 10 mg generic cialis in vietnam trusted tabled cialis softabs
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:37 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
online cialis cialis sans ordonnance cialis e hiv 200 cialis coupon free generic cialis cialis 5 mg effetti collateral american pharmacy cialis tadalafil buy cialis sample pack order cialis from india
سه شنبه 13 آذر 1397 04:12 ق.ظ

Cheers. Wonderful stuff.
cialis tablets pastillas cialis y alcoho india cialis 100mg cost cialis dosage recommendations cialis savings card buy name brand cialis on line cialis generico postepay cialis online holland cipla cialis online cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 04:00 ب.ظ

You actually reported it exceptionally well!
calis cialis preise schweiz cialis soft tabs for sale free cialis import cialis cialis generisches kanada cialis canada buy cialis cheap 10 mg generic cialis cipla cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 03:55 ق.ظ

Many thanks. I value this.
pastillas cialis y alcoho if a woman takes a mans cialis cialis 5 mg click now cialis from canada cialis prices in england look here cialis order on line we choice cialis pfizer india cialis purchasing cost of cialis cvs buy online cialis 5mg
یکشنبه 11 آذر 1397 03:23 ب.ظ

Nicely voiced genuinely! !
no prescription cialis cheap cialis 5 mg funziona cialis price in bangalore cialis for sale achat cialis en suisse generic cialis in vietnam best generic drugs cialis cialis billig only now cialis 20 mg how do cialis pills work
یکشنبه 11 آذر 1397 03:36 ق.ظ

You have made your point.
callus cialis super kamagra cialis generika cialis daily usa cialis online cialis online how much does a cialis cost cialis free trial cialis manufacturer coupon cialis 5 mg funziona
شنبه 10 آذر 1397 03:12 ق.ظ

Nicely put, Cheers.
cialis pills boards cialis therapie cialis purchasing enter site natural cialis cialis online nederland american pharmacy cialis cialis official site cialis professional yohimbe how to purchase cialis on line cialis lilly tadalafi
جمعه 9 آذر 1397 03:56 ب.ظ

Awesome forum posts, Regards.
cialis italia gratis trusted tabled cialis softabs viagra or cialis cialis 20 mg effectiveness price cialis per pill cialis generico milano cialis generico en mexico we recommend cialis info cialis great britain side effects for cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:21 ب.ظ

Thanks, A lot of data.

cialis prices in england cialis for sale south africa cialis farmacias guadalajara enter site 20 mg cialis cost cialis coupon cialis prezzo al pubblico the best site cialis tablets viagra cialis levitra can i take cialis and ecstasy buying cialis on internet
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:16 ق.ظ

Amazing a good deal of amazing facts.
cialis 100 mg 30 tablet cialis 30 day sample we recommend cheapest cialis cialis professional from usa generic cialis review uk only best offers 100mg cialis cialis dosage cialis qualitat buy online cialis 5mg we choice free trial of cialis
جمعه 20 مهر 1397 01:52 ق.ظ

Cheers! Excellent stuff!
levitra without a doctor prescription buy 10 mg levitra levitra 10 mg kopen buy levitra levitra 20 mg bayer prezzo buy levitra 20 mg buy levitra 20 mg levitra online vardenafil 20mg cheap 20mg levitra
سه شنبه 10 مهر 1397 02:46 ب.ظ

You made your stand extremely nicely!.
side effects for cialis cialis without a doctor's prescription cialis 50 mg soft tab canadian cialis look here cialis cheap canada we choice cialis uk generic cialis 20mg tablets sublingual cialis online cialis tablets australia buy generic cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
وبلاگ حقوقی اعتدال
درباره وبلاگ

با سلام
هدف از ایجاد این وبلاگ،کمک به پیشبرد مباحث حقوقی و کمک به حل مشکلات جامعه امروزی ایران است.
شماره جهت مشاوره حقوقی رایگان
09372335214
ارتباطبامدیر
saeedmaadikhah@yahoo.com

مدیر وبلاگ : انجمن علمی حقوق
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :