تبلیغات
وبلاگ حقوقی اعتدال - تمایز چک بی‌محل و چک پرداخت‌نشدنی
 

روه حقوقی- چک منشا بسیاری از دعاوی در کشور ماست. پرونده‌های قضایی با عناوین مختلفی بر اساس این جرم شکل می‌گیرد. صدور چک بلامحل و چک پرداخت‌نشدنی دو مورد از جرایمی است که در ارتباط با صدور چک رخ می‌دهد.


بررسی جنبه‌های مختلفی که باعث مجرمانه شدن صدور چک می‌شود و بازخوانی وظایف طرفین تعهد سند تجاری و سازمان‌ها و نهادهای مرتبط می‌تواند در پیشگیری از ارتکاب تخلفات و جرایم مربوط با چک موثر باشد. در ادامه سلسله گزارش‌هایی که با موضوع چک در روزنامه حمایت منتشر شده است در گفت‌وگو با مهسا آذرمهر، حقوقدان و وکیل دادگستری به بررسی برخی از زوایای جرم صدور چک بی‌محل پرداخته‌ایم.


چک بی‌محل یعنی چه؟ «محل» در چک چیست و منظور از آن چیست؟


برای پاسخ به این سوال بهتر است که از قسمت دوم آن شروع کنیم. در واقع «محل چک» همان گونه که از ماده ۳۱۰ قانون تجارت قابل استنباط است، از وجوهی تشکیل می‌شود که صادرکننده چک نزد محال‌علیه دارد. در عمل، محال‌علیه چک همیشه یک بانک یا موسسه اعتباری مشابه آن است. امروزه بانک‌ها علاوه بر وجوه نقدی، میزان اعتباری را با در نظر گرفتن شرایط خاص به صادرکننده چک تخصیص می‌دهند که این اعتبار نیز می‌تواند «محل چک» را تشکیل دهد. ماده ۳ قانون صدور چک درباره ضرورت وجود محل چک صراحتا چنین مقرر داشته که: «صادرکننده چک باید در تاریخ مندرج در آن معادل مبلغ مذکور در بانک محال‌علیه وجه نقد داشته باشد...». چرا که چک سندی است که به محض رویت محال‌علیه باید پرداخت شود. به همین دلیل صادر‌کننده در زمان صدور چک باید محل آن را به صورت نقد و یا اعتبار قابل استفاده نزد بانک تامین کرده باشد. ضمن آنکه صادر‌کننده پس از صدور چک نیز نباید محل چک را شخصا دریافت یا آن را به شخص دیگری واگذار کند. با ارائه این توضیحات مفهوم «چک بی‌محل» مشخص است. در واقع هرگاه صادرکننده چک در تاریخ مندرج در آن معادل مبلغ مذکور در بانک محال‌علیه وجه نقد نداشته باشد یا پس از صدور چک تمام یا قسمتی از وجهی که به اعتبار آن چک صادر کرده به صورتی از بانک خارج كند یا دستور عدم پرداخت وجه چک را بدهد، اصطلاحا چک بی‌محل یا بلامحل صادر شده است. متاسفانه صدور چک بلامحل از موضوعات مبتلا‌به جامعه است به طوری که امروزه اشخاص حقیقی و حقوقی بدون داشتن پشتوانه اقدام به صدورچک می‌كنند.

 

آیا چک بی‌محل صحیح است یا چک پرداخت‌نشدنی؟


چک بی‌محل یا بلامحل را توضیح دادیم. اما چک پرداخت نشدنی جرمی متفاوت از جرم صدور چک بلامحل است و چنین نیست که یکی صحیح و دیگری ناصحیح باشد. ماده ۳ قانون صدور چک به توضیح جرم صدور چک بلامحل پرداخته و ماده ۱۰ این قانون جرم چک پرداخت نشدنی را شرح داده است. ماده ۱۰ مقرر کرده است که: «هرکس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک كند عمل وی در حکم صدور چک بی‌محل خواهد بود و به حداکثر مجازات در ماده ۷ محکوم خواهد شد و مجازات تعیین شده غیرقابل تعلیق است»؛ بنابراین نه تنها جرم صدور چک بلامحل متفاوت از صدورچک پرداخت نشدنی است، بلکه قانونگذار مجازات متفاوتی را نیز برای آن درنظر گرفته است.


مجازات چک بی‌محل چیست؟


اگرچه نبود محل در حین صدور چک باعث بی‌اعتبار شدن آن از نظر حقوقی نمی‌شود و صادرکننده در هر حال از نظر مدنی مسئول شناخته می‌شود اما جهت تعقیب کیفری و اعلام جرم صادر‌کننده باید یکسری شرایط شکلی از جمله تطابق تاریخ صدور واقعی با تاریخ مندرج در برگه چک وجود داشته باشد. با فرض وجود شرایط شکلی مذکور و عدم تحقق تکالیف صادرکننده چک طبق ماده ۳ قانون صدور چک و نتیجتا ارتکاب جرم صدور چک بلامحل، ماده ۷ قانون مذکور براساس مبلغ مرقوم در برگه چک مجازات حبس را در نظر گرفته است. بر این اساس اگر مبلغ چک کمتر از 10 میلیون ریال باشد مرتکب حداکثر تا ۶ ماه حبس، اگر مبلغ چک از 10 میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال باشد از ۶ ماه تا یک سال و چنانچه وجه چک بیش از ۵۰ میلیون ریال باشد به حبس از یکسال تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد و در صورتی که صادرکننده چک اقدام به اصدار چک‌های بلامحل كرده باشد مجموع مبالغ مندرج در متون چک‌ها ملاک عمل خواهد بود. اما طریقه پیگیری صدور چک بلامحل از راه کیفری و اعلام جرم تنها یک روش از روش‌های احقاق حق است. دارنده چک علاوه بر این روش می‌تواند از طریق حقوقی و با تقدیم دادخواست به دادگاه صالح اقدام به وصول چک به همراه خسارات تاخیر تادیه و سایر هزینه‌های دادرسی کند و در صورت عدم پرداخت وجه با درخواست اعمال ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و صدور حکم جلب، منتهی به زندانی شدن محکوم‌علیه خواهد شد. این ضمانت‌های اجرایی هم در خصوص اشخاص حقیقی و حقوقی قابل اجرا خواهد بود.

برای مثال پرونده‌ای که اینجانب اخیرا درگیر آن بودم. مدیر عامل تعاونی اتحادیه دامداران... اقدام به صدور چک بلامحل كرده بودند و نهایتا منجر به صدور حکم علیه این شرکت مبنی بر پرداخت اصل وجه چک به انضمام خسارات تاخیر تادیه و سایر خسارات قانونی شد، که به علت عدم پرداخت و تعلق خسارات ناشی از تاخیر تاکنون حدودا معادل مبلغ 000/000/000/1 میلیارد تومان شده و هر روز به آن اضافه نیز می‌شود. به علت مسئولیت تضامنی که قانونگذار در این خصوص برای صادر کننده و مدیران شرکت‌ها به عنوان امضاکننده چک در نظر گرفته، در صورت عدم پرداخت از جانب آن شرکت می‌توان از طریق اعمال ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی اقدام به جلب مدیرعامل كرد. ضمن آنکه در شرایطی می‌توان برای مدیر مسئولیت کیفری در نظر گرفت. در واقع آثار صدور چنین چک‌هایی برای مدیران بسیار سنگین خواهد بود و مدیران باید به این مهم توجه داشته باشند که به علت نماینده بودن ایشان از آنها سلب مسئولیت نخواهد شد.

 

این جرم چه مجازات‌های تکمیلی و تبعی دارد و چه محرومیت‌های اجتماعی به دنبال می‌آورد؟


علاوه بر مجازات‌های مذکور طبق ماده ۲۱ قانون صدور چک، بانک‌ها مکلفند همه حساب‌های جاری اشخاصی را که بیش از یک بار چک بلامحل صادر کرده و تعقیب آنها منتهی به صدور کیفرخواست شده باشد، ببندند و تا سه سال به نام آنها حساب جاری دیگری باز نكنند. مسئولان شعب هر بانکی که به تکلیف فوق عمل نكنند حسب مورد با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم به یکی از مجازات‌های مقرر در ماده ۹ قانون رسیدگی به تخلف‌های اداری توسط هیات رسیدگی به تخلفات اداری محکوم خواهند شد.

یکی از مجازات‌های پیش‌بینی شده برای صدور چک بی‌محل محرومیت صادر کننده از داشتن دسته چک است؛ آیا این مجازات اجرا می‌شود؟


البته، همان طور که شرح داده شد، بانک‌ها هم طبق قانون صدور چک و هم بنا بر ماده ۴ آیین‌نامه تعیین ضوابط و مقررات مربوط به محرومیت اشخاص از افتتاح حساب جاری و چگونگی پاسخ استعلام بانک‌ها موظف به این مهم بوده و حتی گاه سختگیری‌های بیشتری نیز در این مورد از جانب بانک‌ها دیده شده است. در مواردی که شخصی به وکالت یا نمایندگی از سوی دیگری چک بدون محل صادر می‌کند، مانند مثالی که آورده شد و مدیر عامل از جانب شخص حقوقی اقدام به صدور چک كرده بود، در این مورد می‌توان حساب خود مدیر را به عنوان صادر کننده چک و شخص حقوقی را به عنوان مسئول تضامنی مسدود کرد.

 

آیا بانک مرکزی فهرستی از صادرکنندگان چک بی‌محل برای اعمال محرومیت‌های بانکی تهیه می‌کند؟


بله، طبق تبصره یک قانون صدور چک و ماده ۳ آیین‌نامه صدرالاشعار بانک مرکزی مکلف است با دریافت فهرست مشخصات اشخاصی که تعقیب آنان در ارتباط با صدور چک بلامحل منتهی به صدور کیفرخواست شده، فهرست اسامی و مشخصات اشخاص مشمول ماده ۲۱ اصلاحی قانون صدور چک را تهیه کرده و در پایان هرماه طی بخشنامه‌ای به بانک‌های کشور ابلاغ كند.

آیا در لایحه تجارت به جنبه‌های کیفری چک هم پرداخته شده است؟ این لایحه چه تغییری نسبت به قوانین کنونی در این زمینه دارد؟


بله. در لایحه قانون تجارت بعد از اینکه در ماده ۲۳۰ به شرح تکالیف صادر‌کننده چک می‌پردازد در ماده ۲۳۱ مجازات در نظر گرفته شده برای صادر‌کننده چک بلامحل را بیان می‌کند. درخصوص بخش دوم سوالتان باید گفت در لایحه تغییراتی نسبت به مجازات‌های عنوان شده در قانون صدور چک ایجاد شده و به نوعی تعدیل صورت گرفته است. برای مثال اگر مبلغ چک از 10 میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال باشد، مجرم به حبس از ۳ ماه و یک روز تا یکسال محکوم و بر حسب مورد به پرداخت جزای نقدی معادل یک چهارم وجه و ممنوعیت از داشتن دسته چک با توجه به میزان حبس محکوم می‌شود.





نوع مطلب : حقوق خصوصی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


جمعه 20 مهر 1397 01:52 ق.ظ

Cheers! Excellent stuff!
levitra without a doctor prescription buy 10 mg levitra levitra 10 mg kopen buy levitra levitra 20 mg bayer prezzo buy levitra 20 mg buy levitra 20 mg levitra online vardenafil 20mg cheap 20mg levitra
سه شنبه 10 مهر 1397 02:46 ب.ظ

You made your stand extremely nicely!.
side effects for cialis cialis without a doctor's prescription cialis 50 mg soft tab canadian cialis look here cialis cheap canada we choice cialis uk generic cialis 20mg tablets sublingual cialis online cialis tablets australia buy generic cialis
یکشنبه 8 مهر 1397 09:28 ق.ظ

Fine posts. Many thanks.
cialis canada on line cialis manufacturer coupon deutschland cialis online cialis lilly tadalafi cialis price thailand cialis taglich price cialis per pill free cialis cialis tablets for sale buy cialis cheap 10 mg
شنبه 7 مهر 1397 10:18 ق.ظ

Kudos! Valuable information.
cipla cialis online achat cialis en itali cialis kaufen wo buying cialis overnight click here take cialis compare prices cialis uk cialis generika buy name brand cialis on line online cialis we choice cialis pfizer india
پنجشنبه 15 شهریور 1397 11:03 ق.ظ

Information very well taken.!
cialis australian price cialis canada on line cialis australian price how to purchase cialis on line cialis 20 mg effectiveness cialis generisches kanada safe site to buy cialis online cialis generico milano achat cialis en suisse wow look it cialis mexico
سه شنبه 13 شهریور 1397 07:49 ق.ظ

Useful advice. Kudos.
cheap viagra online pharmacy sildenafil usa viagra super active uk pharmacy online viagra rx online viagra buy viagra mastercard generic sildenafil viagra cheap online how to safely buy viagra online buy generic sildenafil
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:07 ق.ظ

You've made your stand pretty well..
where to buy viagra cheap where to buy viagra without a prescription viagra cheap online how to buy viagra online uk is it illegal to buy viagra online where buy viagra viagra pharmacy viagra buy generic viagra online without prescription how buy viagra online viagra generic levitra online pharmacy viagra
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:14 ق.ظ

Thank you. Valuable information.
only now cialis 20 mg acheter cialis meilleur pri online prescriptions cialis canadian cialis sialis price cialis per pill cialis baratos compran uk how does cialis work dose size of cialis cialis from canada
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 07:51 ق.ظ

Seriously lots of wonderful material!
cialis e hiv where do you buy cialis cialis generisches kanada how to purchase cialis on line cialis et insomni order generic cialis online buying cialis on internet warnings for cialis cialis 5mg billiger viagra or cialis
سه شنبه 18 اردیبهشت 1397 12:26 ق.ظ
Great blog here! Additionally your site a lot up very fast!
What host are you the use of? Can I get your associate hyperlink
to your host? I desire my website loaded up as fast as yours lol
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 01:23 ب.ظ

You actually expressed that effectively!
buy generic viagra buy generic viagra online usa how to buy cheap viagra online viagra buy viagra pharmacy online viagra buy viagra from canada prices for viagra buy viagra online paypal online pharmacy viagra generic where to buy viagra on line buy viagra super active
شنبه 18 فروردین 1397 05:08 ق.ظ

You suggested this adequately!
when will generic cialis be available wow cialis tadalafil 100mg buy brand cialis cheap where cheapest cialis when can i take another cialis brand cialis generic cialis 20 mg miglior cialis generico cialis purchasing acheter cialis meilleur pri
شنبه 4 فروردین 1397 03:53 ق.ظ

You explained it wonderfully!
cialis generique 5 mg cialis from canada cialis e hiv rx cialis para comprar cialis online holland cialis for sale in europa rx cialis para comprar cialis generico postepay tadalafil tablets we use it cialis online store
دوشنبه 28 اسفند 1396 09:13 ق.ظ

Thanks. An abundance of data!

deutschland cialis online can i take cialis and ecstasy cialis professional yohimbe generico cialis mexico brand cialis generic cialis cipla best buy cialis 5 mg cialis generico postepay look here cialis cheap canada cialis cuantos mg hay
جمعه 17 آذر 1396 11:23 ق.ظ
I know this website gives quality depending content and extra
material, is there any other website which gives such stuff in quality?
شنبه 18 شهریور 1396 08:49 ق.ظ
Every weekend i used to go to see this website, as i
want enjoyment, for the reason that this this web site conations really nice funny information too.
چهارشنبه 18 مرداد 1396 04:45 ب.ظ
I have been surfing online more than 3 hours today, yet I never
found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me.
Personally, if all website owners and bloggers made good content as you did,
the internet will be much more useful than ever before.
دوشنبه 16 مرداد 1396 02:27 ب.ظ
Hi there, for all time i used to check weblog posts here in the early hours in the morning,
because i like to find out more and more.
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:31 ب.ظ
Greate post. Keep writing such kind of information on your blog.
Im really impressed by your site.
Hey there, You've done a great job. I'll certainly digg it and individually suggest to my friends.
I am sure they'll be benefited from this website.
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:00 ب.ظ
You really make it seem really easy along with
your presentation but I to find this topic to be really something that I believe
I'd never understand. It seems too complex and extremely vast for me.
I am having a look ahead in your next post, I'll attempt to get the grasp of it!
شنبه 14 مرداد 1396 10:53 ق.ظ
Hi there colleagues, its great article regarding tutoringand fully defined,
keep it up all the time.
جمعه 13 مرداد 1396 03:15 ب.ظ
Hi this is kind of of off topic but I was wondering if blogs
use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.
I'm starting a blog soon but have no coding know-how so I wanted to get advice from someone with experience.
Any help would be enormously appreciated!
شنبه 7 مرداد 1396 06:27 ب.ظ
This is my first time go to see at here and i am in fact
impressed to read all at single place.
دوشنبه 21 فروردین 1396 06:55 ب.ظ
Howdy just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the images aren't loading properly.
I'm not sure why but I think its a linking issue.
I've tried it in two different web browsers and both show the same results.
دوشنبه 21 فروردین 1396 04:12 ب.ظ
Wonderful article! This is the type of info that are meant to be
shared around the web. Shame on the search engines for not positioning this post upper!
Come on over and seek advice from my website . Thank you =)
یکشنبه 20 فروردین 1396 05:41 ب.ظ
Hi there very nice site!! Guy .. Beautiful .. Superb
.. I will bookmark your website and take the feeds also?
I am satisfied to find a lot of helpful info right here within the post, we'd like develop extra strategies in this regard, thank you for sharing.

. . . . .
چهارشنبه 16 فروردین 1396 09:52 ق.ظ
Great website you have here but I was wondering if you knew of any community forums that cover the same topics
talked about here? I'd really love to be a part of group where I can get opinions from other experienced people that share the same interest.

If you have any suggestions, please let me know. Appreciate it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


وبلاگ حقوقی اعتدال
درباره وبلاگ

با سلام
هدف از ایجاد این وبلاگ،کمک به پیشبرد مباحث حقوقی و کمک به حل مشکلات جامعه امروزی ایران است.
شماره جهت مشاوره حقوقی رایگان
09372335214
ارتباطبامدیر
saeedmaadikhah@yahoo.com

مدیر وبلاگ : انجمن علمی حقوق
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :