تبلیغات
وبلاگ حقوقی اعتدال - برخورد قانون با قراردادهای فریبکارانه
 

گروه حقوقی: مهسا بایگان- هر روز قراردادهای زیادی میان اشخاص منعقد می‌شود، از خرید و فروش کالا گرفته تا ازدواج، و هر کدام قانون خود را دارند اما همه را می‌توان در لوای یک قرارداد تعریف کرد؛ قراردادی که اگر یکی از طرف‌های درگیر دست به فریبکاری و پنهان کردن عیب یا نشان دادن حسن دروغی کند قانون با وی برخورد خواهد کرد.

در ادامه بیشتر با این موضوع آشنا می‌شوید.


یک تعریف ساده

یك وكیل و مدرس دانشگاه درباره معنی و تعریف تدلیس به «حمایت» می‌گوید: تدلیس کلمه‌ای عربی بر وزن تفعیل و از ریشه دلس به معنای تاریکی، پنهان کردن، فریب دادن، کتمان کردن است. این واژه در زبان یونانی «Dolus» خوانده می‌شود و برخی بر این باورند که این کلمه از زبان یونانی وارد زبان عربی شده است. این باور نیز وجود دارد که فعل عربی «دلس» از کلمه لاتین «Dolus» گرفته شده است.

کاربردهای حقوقی تدلیس

دكتر مسعود ابوالقاسمی با بیان اینکه در اصطلاح حقوقی، تدلیس به دو معنا به‌کار می‌رود، می‌افزاید: در معنای نخست پوشاندن عیبی که وجود دارد و در معنای دوم نمایاندن و تظاهر به کمالی که وجود ندارد، عنوان شده است. این وکیل دادگستری برای این دو تعریف مثالی می‌زند و می‌گوید: مثالی که برای حالت اول وجود دارد این است که مثلاً فروشنده آپارتمانی که دیوار آن شکافته است، با قراردادن کمدی در جلوی شکاف، یا نصب کاغذ دیواری روی آن، سعی در پوشاندن این عیب کند. برای حالت دوم نیز می‌توان فرضی را درنظر گرفت که فروشنده خودرویی که ده‌ها هزار کیلومتر کار کرده است، کیلومترشمار آن را برای وانمود کردن اینکه سال‌ها بلااستفاده بوده و در پارکینگ قرار داشته است، دستکاری و آن را صفر یا کم می‌کند.
ابوالقاسمی ادامه می‌دهد: همان‌طور که از دو مثال بالا معلوم شد در هر دو حالت، یک طرف معامله با اقدامی ‌که به صورت گفتار یا عمل است، مانع می‌شود که طرف مقابل واقعیت را بیابد و به این ترتیب، طرف مقابل بدون درک حقیقت و واقعیت، به انجام معامله ترغیب می‌شود.

کاربردهای مفهوم تدلیس

این عضو هیات علمی دانشگاه معتقد است که واژه تدلیس بیش از هر جا در حقوق مدنی و در حوزه قراردادها کاربرد دارد. وی با بیان اینکه تدلیس در نکاح در حوزه حقوق خانواده نیز مورد مطالعه قرار می‌گیرد، توضیح می‌دهد: این نوع تدلیس حالتی است که یکی از طرف‌ها شامل زن یا مرد، هنگام ازدواج یا پیش از آن، با پوشاندن حقایقی که در عرف «عیب» تلقی می‌شود طرف دیگر را فریب دهد و با او ازدواج ‌کند. مثلا در عرف ازدواج قبلی یا نداشتن برخی از کمالات عیب به حساب می‌آید و طرف دیگر ازدواج حق مخفی کردن آن را ندارد. به‌ عبارتی دو عنصر پوشاندن عیب موجود یا تظاهر به کمال غیرموجود، باعث تدلیس در نکاح می‌شود. این تدلیس را در حقوق کیفری با عنوان «فریب در ازدواج» می‌شناسند و مطالعه می‌کنند.

تدلیس با معنای فریبکاری صرف

ابوالقاسمی ‌معتقد است اگر تدلیس را فقط «فریبکاری» تعریف کنیم دایره آن گسترده‌تر می‌شود زیرا هر نوع پنهان‌کاری، دروغگویی و فریب را نیز در بر می‌گیرد و به این ترتیب علاوه‌ بر حوزه قراردادها، به‌ عنوان یکی از اجزای ایجاد برخی مسئولیت‌های غیرقراردادی و حتی کیفری نیز قابل بررسی و مطالعه می‌شود.
وی با بیان اینکه به این ترتیب ممکن است بتوان شخصی را بدون آنکه داخل یک رابطه قراردادی با دیگری شده باشد، به صرف دادن اطلاعات نادرست یا دروغگویی مسئول دانست، می‌افزاید: البته داوری نهایی در خصوص مصادیق فریب یا دروغی که ایجاد مسئولیت قانونی می‌کند، با عرف است و نمی‌توان هر دروغ یا فریبی را از منظر حقوقی قابل تعقیب تلقی کرد.
این وکیل دادگستری ادامه می‌دهد: اگر قائل به این باشیم که برای تحقق تدلیس، لازم است مدلس با فریبکار، مال یا امتیازی را به دست آورد، می‌توان آن را با کلاهبرداری مساوی کنیم زیرا کلاهبرداری نیز «بردن مال دیگری با توسل به مانور متقلبانه» معنی می‌شود. این تعریف هر دو مفهوم را به یکدیگر نزدیک می‌کند و در این میان می‌توان به این نتیجه رسید که اگر عمل مدلس (فریبکار) با سوءنیت همراه باشد و از طریق انعقاد قرارداد مبادرت به بردن مال غیر کند، می‌توان از نظر حقوق قراردادها، با توسل به «خیار تدلیس»، عقد منعقده را فسخ و از دیدگاه مسئولیت مدنی، جبران خسارات وارده را مطالبه کرد. به گفته این کارشناس حقوقی، از نظر کیفری نیز می‌توان مدلس را به‌عنوان کلاهبردار تحت تعقیب قرارداد.

تمایل رویه قضایی در تدلیس

ابوالقاسمی ‌با بیان اینکه اکنون رویه قضایی بیشتر گرایش به غیرکیفری تلقی کردن تدلیس دارد و مراجع قضایی کیفری در مواجهه با مواردی که شخص از طریق انعقاد قرارداد حتی با تدلیس، کالای معیوبی را منتقل می‌کند، متضرر را صرفا مستحق پیگیری موضوع از طریق غیرکیفری (حقوقی) می‌دانند و مبادرت به صدور قرار منع تعقیب به دلیل حقوقی (غیرکیفری) بودن موضوع می‌کنند، می‌گوید: در حالی ‌که وقتی بردن مال غیر با توسل به مانور متقلبانه در حقوق ایران کلاهبرداری تلقی می‌شود، نباید فرقی باشد که مرتکب با سوءنیت برای نیل به هدفش از قالب قرارداد استفاده کرده است یا راه‌های دیگری را برای رسیدن به نیت شوم خود مورد استفاده قرار داده است.

زمان وقوع تدلیس

این استاد حقوق زمان رخ دادن تدلیس را در حقوق ایران در خلال مذاکرات مقدماتی یا در لحظه توافق دو اراده امكان‌پذیر می‌داند و می‌گوید: در صورتی که تدلیس قبل از توافق دو اراده باشد، لازم است طرف مقابل فریب بخورد و این حالت تا هنگام وقوع عقد ادامه یابد یا عقد برمبنای آن واقع شود.
در این بین آنچه اهمیت دارد این است که عمل مدلس (فریبکار) چه به صورت پنهان کردن عیب موجود یا وانمود کردن کمال ناموجود باشد، منجر به قبول طرف مقابل و تن دادن به معامله و وقوع عقد شود به‌طوری که اگر طرف قرارداد این فریب را به کار نمی‌برد، عقد منعقد نمی‌شد. به گفته وی، لازم است در هنگام وقوع عقد و توافق دو اراده، شخص بر اثر فریب خوردن ناشی از تدلیس، وارد قرارداد شود.
به استناد گفته‌های ابوالقاسمی ‌به نظر می‌رسد تدلیس چه به صورت پوشاندن عیب موجود یا وانمود کردن به وجود صفت کمال باشد، موجب اشتباه طرف مقابل می‌شود.

فریبکاری یا اشتباه

وی درباره اینکه تدلیس را می‌شود یکی از مصادیق اشتباه تلقی کرد؟ نیز می‌گوید: برای پاسخ به این سوال لازم است در ابتدا تعریفی از اشتباه ارائه دهیم. اشتباه پندار نادرستی است که درباره حقیقت اشیاء یا موضوعات ایجاد می‌شود. گاه ممکن است یک طرف بدون آنکه عملی انجام داده باشد، در طرف دیگر تصور غلطی ایجاد شود. در اینجا آنچه محقق شده است اشتباه است اما اگر یک‌طرف با انجام عملی، طرف دیگر را به اشتباه اندازد، اشتباه ناشی از تدلیس تحقق یافته است.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه در این بین اشتباه فقط بر اثر تدلیس تحقق نمی‌یابد اگرچه ممکن است بر اثر تدلیس نیز ایجاد شود، ادامه می‌دهد: در صورتی‌ که تدلیس سبب بروز اشتباه موثر در عقد شود، آثار اشتباه بر موضوع بار خواهد شد نه آثار تدلیس، و به این ترتیب منجر به بطلان یا نفوذ نداشتن در معامله می‌شود.
به گفته وی، تدلیس و اشتباه با یکدیگر تفاوت دارند و در اصل، غیر از مواردی که اشتباه در خود موضوع معامله یا شخص طرف معامله اشکالی ایجاد کند، باعث فسخ قرار داد یا معامله نمی‌شود؛ در حالی که تدلیس، موجب ایجاد حق فسخ برای طرف مقابل می‌شود.

پنهان کردن عیب در معامله

ابوالقاسمی ‌در ادامه با بیان اینکه اگر شخص با پنهان کردن عیب در مورد معامله، آن را به عنوان کالای سالم بفروشد، مسلما با توجه به تفاوت قیمت کالای سالم و معیوب، می‌تواند کالایش را بالاتر از قیمت واقعی بفروشد و بهای بیشتری دریافت و طرف مقابل را متضرر کند، می‌گوید: با توجه به اینکه از یکسو پنهان کردن عیب، نوعی تدلیس تلقی و از سوی دیگر خرید به بالاتر از قیمت واقعی، باعث زیان (غبن) طرف مقابل می‌شود، می‌توان معامله را فسخ کرد.
وی این نوع فسخ را «خیار غبن» می‌داند و ادامه می‌دهد: اما اگر این اشتباه بر اثر اقدام طرف دیگر صورت گیرد به طوری که یک‌ طرف با مخفی کردن عیب در مورد معامله، یا حتی ذکر صفت کمالی‌ای که در واقع وجود ندارد، وانمود کند که مورد معامله ارزشی بالاتر نسبت به ارزش واقعی خود دارد و به این ترتیب کالا را به بهایی بالاتر بفروشد، آنچه تحقق یافته، تدلیس است و دیگر نام غبن را نمی‌توان روی آن گذاشت.
این کارشناس حقوقی با بیان اینکه هر تفاوت قیمتی را نیز نمی‌توان موجب ایجاد خیار غبن دانست ادامه می‌دهد: برای تحقق خیارغبن لازم است، بهای قراردادی در مقایسه قیمت توافق شده به نحو فاحشی متفاوت باشد.

________________________________________

پی نوشت :
روزنامه حمایت - چهارشنبه - 29/8/1392/




نوع مطلب : حقوق خصوصی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


جمعه 17 آذر 1396 10:59 ق.ظ
If you desire to get a great deal from this post then you have to apply such techniques to your won blog.
سه شنبه 30 آبان 1396 06:24 ب.ظ
به زودی این وبسایت به زودی در میان همه افراد وبلاگ مشهور خواهد بود
مقاله های دلخواه یا بررسی هاست
دوشنبه 27 شهریور 1396 01:09 ق.ظ
hi!,I love your writing so much! percentage we keep up a correspondence more approximately your post on AOL?
I require a specialist in this area to resolve my problem.
Maybe that's you! Looking forward to look you.
یکشنبه 26 شهریور 1396 05:15 ب.ظ
Aw, this was a very nice post. Taking the time and actual effort to create a top notch article… but what can I say… I put
things off a lot and never manage to get anything done.
چهارشنبه 18 مرداد 1396 10:36 ق.ظ
Hey there! This post couldn't be written any better!
Reading through this post reminds me of my previous room mate!
He always kept talking about this. I will forward this post to him.
Pretty sure he will have a good read. Thanks for sharing!
یکشنبه 15 مرداد 1396 09:10 ب.ظ
Hi, Neat post. There is an issue with your website in web explorer, could test this?
IE still is the marketplace leader and a big element
of other people will miss your excellent writing due to this problem.
یکشنبه 4 تیر 1396 08:07 ب.ظ
بسیار قلب از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین ابتدا
آیا نه نشستن کاملا با من پس از برخی از زمان.
جایی درون جملات شما در واقع
موفق به من مؤمن اما فقط برای while. من هنوز کردم مشکل
خود را با جهش در منطق و یک ممکن است را سادگی به پر کسانی که شکاف.
که شما که می توانید انجام من خواهد
قطعا بود مجذوب.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:08 ب.ظ
Usually I do not learn article on blogs, but I would like to say that this write-up very compelled me to take a look at and do
it! Your writing style has been surprised me. Thank you, quite nice post.
یکشنبه 27 فروردین 1396 02:54 ب.ظ
Hi there just wanted to give you a quick heads up.
The text in your post seem to be running off the screen in Internet explorer.

I'm not sure if this is a formatting issue or something to do with web browser compatibility
but I figured I'd post to let you know. The design look great though!
Hope you get the problem resolved soon. Cheers
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


وبلاگ حقوقی اعتدال
درباره وبلاگ

با سلام
هدف از ایجاد این وبلاگ،کمک به پیشبرد مباحث حقوقی و کمک به حل مشکلات جامعه امروزی ایران است.
شماره جهت مشاوره حقوقی رایگان
09372335214
ارتباطبامدیر
saeedmaadikhah@yahoo.com

مدیر وبلاگ : انجمن علمی حقوق
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :